“Tehnički prijedlog reforme” u suštini je politički kontinuitet dugogodišnje strategije redefinisanja Bosne i Hercegovine.
Stotinu dana novog pokušaja Save Minića da bude uspješan premijer manjeg bh. entiteta, javnosti je obznanila još jedan dio slagalice aktivnog lobiranja predstavnika SNSD-a kod međunarodnih partnera u pokušaju da se država preuredi. RS već jednom mjesečno održava operativne sjednice sa vladom susjedne Srbije, a BiH se redovno naziva “državnom zajednicom”.
Vlada RS-a predvođena Minićem je tokom proteklih mjeseci, vjerno prateći politiku partnerskog HDZ-a, predlagala međunarodnim partnerima da se BiH uredi po principu belgijskog modela, smatrajući da je Dejton već dovoljno izmijenjen odlukama visokih predstavnika da bi se trebalo pristupiti aneksima ugovora ili u potpunosti novom rješenju.
Belgijski model tiče se federalnog uređenja države sa dubokom decentralizacijom te podjelom vlasti između tri zajednice koje uživaju visok stepen autonomije.
Država bi se bavila vanjskom politikom, odbranom i finansijama, što je u suštini ono što iz RS-a već godinama zagovaraju, ali to nisu zvali “belgijskim modelom” već “izvornim Dejtonom”. Dok HDZ i njegovi sateliti otvoreno zagovaraju formiranje trećeg entiteta stvaranjem megakantona, sasvim je prirodno da SNSD podržava takvo rješenje sve dok se ne prijeti dijelu BiH pod operativnom kontrolom vlade manjeg bh. entiteta.
Ono što vlasti RS-a pokušavaju predstaviti kao “tehnički prijedlog reforme”, u suštini je politički kontinuitet dugogodišnje strategije redefinisanja Bosne i Hercegovine kroz slabljenje državnih institucija.
Pozivanje na tzv. “belgijski model” nije ništa novo, ali je sada taktički upakovano koristeći evropski mdoel za priskrbljivanje legitimiteta prijedlogu. Zaboravljaju iz SNSD-a, između ostaloga reći i da je ključna razlika, na primjer, u tome što Belgija svoju kompleksnu strukturu temelji na historijskim kompromisima unutar stabilnog institucionalnog sistema. BiH je s druge strane duboko fragmentirano društvo i politički sistem opterećen dijametralno suprotnim stavovima o samom njenom postojanju i principima suvereniteta.
Kontinuirano insistiranje na redefinisanju nadležnosti države, gdje bi njene ovlasti bile svedene na minimum predstavlja de facto nastavak politike tzv. “izvornog Dejtona”, bez obzira na činjenicu što su se odluke o proširenju nadležnosti događale odlukama Parlamentarne skupštine BiH te da pravno nije moguće oduzeti ih.
Sve intervencije visokih predstavnika išle su u pravcu funkcionalnosti države, a ne njenog dodatnog rastakanja, što je činjenica koja najviše i smeta predstavnicima SNSD-a. Koordinacija između vlasti administrativnog dijela RS-a i Srbije kroz redovne zajedničke sjednice ima za cilj pojačati percepciju političkog usklađivanja koje prelazi faktičke granice. Takva praksa, u političkom smislu šalje poruku o postojanju šire strategije koja zadire u pitanje suvereniteta BiH.
Ponovno preklapanje interesa RS-a sa politikama HDZ-a BiH samo dodatno komplikuje situaciju. Dok HDZ zagovara teritorijalnu reorganizaciju kroz treći entitet ili “megakantone”, SNSD takve ideje podržava sve dok ne ugrožavaju postojeću “autonomiju” RS-a. To ukazuje na pragmatičan savez, koji se po pravilu uvijek budi na štetu Bosne i Hercegovine.
Priča o “belgijskom modelu” politički je alat čija je svrha početno narativna. Ponuditi međunarodnim akterima koncept koji im je poznat, sve dok se suštinski radi o pokušaju redefinisanja ustavnog poretka BiH u pravcu labave konfederacije.
(Stav)
