ŠTA JE SULTAN URADIO U BOSNI?: Potez koji je zauvijek promijenio Balkan

Detalji pohoda iz 1463. koji se i danas prepričavaju

MEHMED II., poznat kao Mehmed Osvajač, bio je osmanski sultan koji je vladao od 1444. do 1446. te ponovno od 1451. do 1481. godine. Rođen je 30. marta 1432. u Edirneu, tadašnjoj prijestolnici Osmanskog Carstva.

Njegov otac, sultan Murat II., poslao ga je u Amasju s jedanaest godina kako bi stekao iskustvo u upravljanju, što je bila uobičajena praksa za osmanske prinčeve. Tokom tog razdoblja, Mehmed je stekao obrazovanje pod vodstvom istaknutih učitelja, uključujući Molla Gürânîja, što je oblikovalo njegovu islamsku vjeru i svjetonazor.

Najpoznatije postignuće Mehmeda II. je osvajanje Konstantinopolja 1453. godine, čime je okončano Bizantijsko Carstvo. Nakon osvajanja, Mehmed je proglasio Konstantinopolj novom prijestolnicom i preimenovao ga u Istanbul. Ovo osvajanje donijelo je Mehmedu titulu “Kajser-i Rûm” (Cezar Rima), simbolizirajući njegovu vlast nad bivšim rimskim teritorijama.

Nakon osvajanja, Mehmed je pokrenuo opsežan program obnove grada, uključujući popravku zidina, izgradnju palata, džamija i drugih javnih objekata, te podsticao naseljavanje stanovništva različitih vjera i kultura kako bi revitalizovao grad.

Pohod u Evropi

Nakon pada Konstantinopolja, Mehmed II. nastavio je širenje Osmanskog Carstva. Osvojio je Despotovinu Moreju na Peloponezu 1460. godine i Trapezuntsko Carstvo na sjeveroistoku Anadolije 1461. godine, čime su posljednji ostaci bizantijske vlasti uklopljeni u Osmansko Carstvo. Također je pokorio Kraljevinu Bosnu 1463. godine, čime je proširio osmansku vlast na zapadni Balkan.

Njegove vojne kampanje obuhvatale su i sukobe s Vladom III. Drakulom iz Vlaške te Skenderbegom u Albaniji, gdje je, uprkos početnim neuspjesima, naposljetku uspio osvojiti Kruju 1478. godine.

Opsada Beograda 1456.

Osmansko carstvo u njegovo vrijeme bilo je vjerovatno najmoćnija svjetska sila, a razjedinjene evropske zemlje nisu mogle naći efikasno rješenje za obuzdavanje osmanske prijetnje. Zemlje su padale jedna za drugom.

Osim vojnih osvajanja, Mehmed II. proveo je značajne reforme unutar carstva. Reorganizovao je osmansku vladu i, po prvi put, kodifikovao kazneno pravo i zakone koji se odnose na njegove podanike u jednom zakoniku, dok je ustav bio razrađen u drugom, pri čemu su ta dva zakonika činila jezgro svih kasnijih zakona.

Njegova vladavina obilježena je centralizacijom vlasti i jačanjem sultanove moći, čime je postavio temelje za dalju ekspanziju i stabilnost Osmanskog Carstva.

Mehmed II. umro je 3. maja 1481. godine u blizini Gebzea. Njegova ostavština živi kroz mnoga djela i institucije koje je uspostavio, a u savremenoj Turskoj smatra se nacionalnim herojem. Istanbulska četvrt Fatih, Most Mehmeda Osvajača i Fatihova džamija nose njegovo ime, odajući počast njegovom doprinosu turskoj historiji i kulturi.

(SB)