Napore da se izvrši pritisak na EU kako bi konačno zauzela moralni stav predvodila je koalicija Španije, Irske i Slovenije, kojoj se kasnije pridružila i Belgija.

 

 

 

Evropska unija je “najveća od svih kukavica”, izjavila je organizacija Amnesty International u oštroj poruci objavljenoj 21. aprila. Ova osuda bila je direktan odgovor na sistematski neuspjeh evropskog bloka da prekine veze s Izraelom tokom sastanka Vijeća za vanjske poslove u Luksemburgu.

 

 

Uprkos mjesecima pravnih upozorenja, EU je još jednom dala prioritet proceduralnoj sigurnosti nad hitnošću spašavanja ljudskih života.

 

 

Napore da se izvrši pritisak na EU kako bi konačno zauzela moralni stav predvodila je koalicija Španije, Irske i Slovenije, kojoj se kasnije pridružila i Belgija. Ove zemlje su tvrdile da je Sporazum o pridruživanju između EU i Izraela, pravni okvir koji uređuje njihove trgovinske odnose, utemeljen na “poštovanju ljudskih prava”.

 

 

Održavanje ovog sporazuma, dok se nastavljaju ekstremna kršenja zakona u okupiranoj Palestini, znači potpuno obesmisliti osnivačke ugovore EU.

 

 

Takva odluka, čak i ako bi bila zakašnjela, donijela bi neizmjernu korist. Obnovila bi dio poljuljanog kredibiliteta EU i ponovo pokrenula raspravu o međunarodnom pravu. Što je još važnije, pokrenula bi niz konkretnih mjera za pozivanje Izraela na odgovornost i pružila Palestincima opipljiv tračak nade.

 

 

Međutim, ništa od toga se nije dogodilo zahvaljujući lobiranju Njemačke i Italije. Te države su djelovale kao diplomatski “vatrozid”, štiteći Izrael od bilo kakvih posljedica.

 

 

Stav Njemačke ostaje dosljedan tvrdoj odbrani Izraela od strane Berlina, što je pozicija koja je opstala čak i tokom genocida u Gazi. Kao zemlja koja je trebala biti najveći svjetski zagovornik borbe protiv masovnog istrebljenja, Njemačka je više puta štitila Izrael pred Međunarodnim sudom pravde (ICJ) i drugim globalnim institucijama.

 

 

Tokom ovog genocida, Berlin je udvostručio svoj pritisak, insistirajući na tome da optužba “nema nikakve osnove”. Taj kruti stav ostao je nepromijenjen čak i kada se Španija pridružila tužbi Južne Afrike pred Međunarodnim sudom pravde, signalizirajući duboki raskol u evropskom pravnom i moralnom konsenzusu.

 

 

Stoga nije iznenađujuće da je njemačko rukovodstvo odbacilo luksemburški prijedlog o obustavi trgovine kao “neprimjeren”. Zajedno s Italijom, insistirali su na tome da EU mora ostati u “konstruktivnom dijalogu” s Tel Avivom, što je fraza koja je postala eufemizam za saučesništvo.

 

 

Italija predstavlja još bizarniji primjer. Dok desničarska vlada Giorgie Meloni ostaje čvrsto uz proizraelsku gardu, mobilizacija italijanskog naroda bila je među najjačima u Evropi.

 

 

Ulice Rima i Milana svjedočile su masovnim protestima i općim štrajkovima koji se mogu mjeriti sa žarom viđenim u Španiji. Ipak, Meloni i dalje odbija poslušati glas svog naroda, a njeni ministri u Luksemburgu izjavili su da je prijedlog o suspenziji ugovora “odbačen”.

 

 

Izraelski premijer Benjamin Netanyahu vjerovatno je osjetio veliko olakšanje nakon glasanja. Izraelska ekonomija se trenutno bori s ogromnim teretom iscrpljujućih ratova, uz budžetski deficit koji naglo raste dok se izdaci za odbranu vrtoglavo uvećavaju. EU ostaje najveći trgovinski partner Izraela, s ukupnom razmjenom robe koja premašuje 42 milijarde eura.

 

 

Ovaj sporazum pruža vitalni ekonomski spas kroz povlašteni pristup tržištu i integraciju visoke tehnologije, a njegova suspenzija izazvala bi razoran finansijski šok.

 

 

No, činjenica da su Njemačka i Italija za sada uspjele održati sporazum ne poništava neizbježni prekid koji je već u toku.

 

 

Ovaj rascjep ne predvode vlade, već evropska društva. Ne bi bilo pretjerano reći da je odnos Evrope s Izraelom pred prekretnicom. Historijski jaz između bezuvjetnih pristalica Izraela, poput Njemačke, i nacija koje pokazuju više suosjećanja, poput Irske, urušava se dok se političko klatno njiše prema Palestini.

 

 

Tvrdolinijaški tabor nedavno je pretrpio značajan udarac političkim zaokretom u Mađarskoj. Dolaskom Petera Magyara, koji je nedavno obećao da će Mađarska poštovati naloge Međunarodnog krivičnog suda za hapšenje Netanyahua, Izrael je izgubio svog najpouzdanijeg saveznika za “veto” u Briselu.

 

 

Zbog toga je Njemačka sve više izolirana kao jedini moćni zaštitnik statusa quo.

 

 

Više ne govorimo o simboličnim gestama. Svjedočimo kritičnoj masi podrške Palestini praćenoj direktnim djelovanjem: kampovima, pravnim izazovima i štrajkovima radnika. Dana 14. aprila objavljeno je da je više od milion Evropljana potpisalo formalnu peticiju “Pravda za Palestinu”, kojom se Brisel poziva na uvođenje sankcija.

 

 

To odražava stalni pritisak koji može oblikovati političke agende. Ankete provedene ovog mjeseca pokazuju da samo 17 posto ispitanika u Njemačkoj sada smatra Izrael pouzdanim partnerom. To otkriva sve veći jaz između evropske javnosti i njihovih vlada. Dok se čini da Španija reagira na javno mnijenje, Njemačka i dalje djeluje prkoseći mu.

 

 

Isti ti moralni stavovi odražavaju se i u odnosu prema drugim regionalnim ratovima. Anketa iz marta 2026. pokazuje da se 56 posto Španaca i Italijana protivi američko-izraelskoj vojnoj akciji u Iranu. Javno mnijenje ove krize sve manje vidi kao odvojene događaje, a sve više kao međusobno povezane frontove jedne neuspješne politike.

 

 

Odbacivanje rata dio je šireg odbacivanja izraelske vojne politike i usklađivanja evropskih vlada s njom. Ove promjene nisu samo izolirale Izrael, već su počele izolirati i njegove saveznike. Izuzimajući Donalda Trumpa i njegovo potpuno usklađivanje s Netanyahuovim programom, era ujedinjenog zapadnog bloka koji bespogovorno udovoljava izraelskim zahtjevima polako blijedi.

 

 

Tradicionalno objašnjenje za evropsku podršku, historijska krivica zbog Holokausta, više ne objašnjava ponašanje političkih elita. Tačnije objašnjenje leži u vlastitom naslijeđu kolonijalnog nasilja i rasne hijerarhije Evrope.

 

 

Međutim, prava promjena pripada civilnom društvu i otpornosti Palestinaca koji su zaobišli tradicionalne medijske filtere kako bi se direktno obratili svijetu.

 

 

Evropa sada zna da je počinjen genocid. Malo je vjerovatno da će se ova promjena paradigme poništiti, bez obzira na to hoće li luksemburški birokrati uspjeti odgoditi neizbježno.

 

(Middle East Eye)

Polagana smrt evropskog proizraelskog konsenzusa