Smotrich, koji Izrael posmatra kao fazu u mesijanskom procesu ispunjenja proročanstava iz Tore, tvrdi da palestinski narod ne postoji. Prema njegovim riječima, taj pojam se pojavio tek s usponom cionizma, dok je naziv “Palestina” samo geografska odrednica koju su koristili Rimljani.

 

 

 

U najnovijoj izraelskoj vladi, koja se smatra najradikalnijom u historiji zemlje, jedna od osoba koju međunarodna zajednica najčešće kritizira je Bezalel Smotrich. Dok je obavljao funkciju ministra finansija, Smotrich je istovremeno preuzeo i značajne nadležnosti unutar Ministarstva odbrane. Kao vođa krajnje desničarske Religijske cionističke stranke (HaTzionut HaDatit), on je učvrstio sve ekstremnije biračko tijelo u Izraelu i postao jedna od ključnih figura u formiranju posljednjih Netanyahuovih vlada. Svojim stavovima, izjavama i političkim potezima nametnuo se kao jedan od glavnih aktera u tenzijama i sukobima koje je izazvao Izrael.

 

 

Mladi doseljenik kolonizator

 

 

Rođen u jevrejskom naselju Haspin na okupiranoj Golanskoj visoravni, Smotrich je djetinjstvo i mladost proveo u Beit Elu na Zapadnoj obali. Poznat kao ideološko naselje i jedan od centara radikalnog doseljeničkog pokreta, Beit El je odigrao presudnu ulogu u oblikovanju njegovih ideoloških stavova.

 

 

Obrazovao se u Merkaz ha-Ravu, koji je prepoznat kao jedno od najvažnijih uporišta religijske cionističke ideologije u Izraelu. Ova institucija promovira svjetonazor koji spaja judaizam i cionizam oko učenja Avrahama Kooka. Smotrich je potom nastavio školovanje u ješivama (tradicionalnim jevrejskim vjerskim školama) u naseljima u Jerusalemu i Kedumimu, gradeći ideološki temelj koji kombinira beskompromisno poštovanje vjerskih pravila s aktivnom posvećenošću služenju Izraelu i njegovoj vojsci. Kasnije je diplomirao pravo na Akademskom koledžu Ono u blizini Jerusalema i stekao advokatsku licencu.

 

 

Tokom 2005. godine aktivno je učestvovao u protestima protiv izraelskog plana povlačenja iz Gaze i Libana, postavši jedan od predvodnika demonstracija protiv evakuacije jevrejskih naselja. U tom periodu, izraelska unutrašnja sigurnosna služba Shin Bet ga je pritvorila pod sumnjom za “jevrejski ekstremizam” zbog organiziranja ilegalnih protesta, nakon čega je u pritvoru proveo oko tri sedmice. Smotrich, koji veći dio svoje političke agende posvećuje širenju naselja, trenutno živi u naselju Kedumim, koje je Izrael ilegalno osnovao na sjeveru Zapadne obale 1970-ih godina.

 

 

Karijera u službi izraelskog ekspanzionizma

 

 

Smotrich se kandidirao na listi krajnje desničarske Nacionalne unije (Ha-Ihud Ha-Leumi) na izborima 2009. godine, ali tada nije uspio ući u Knesset. Godine 2012. bio je aktivan u organizaciji Regavim, koja je osnovana s ciljem nadzora palestinskih objekata u “području C” na Zapadnoj obali i Negevu, te pokretanja pravnih postupaka za njihovo rušenje pod različitim izgovorima. Na izborima 2013. godine kandidirao se na listi Židovskog doma (Ha-Bayit Ha-Yehudi), ali uprkos uspjehu stranke, ponovo nije osvojio mandat.

 

 

Taj cilj je ostvario nakon općih izbora u martu 2015. godine, kada se istakao oštrom retorikom, polemikama s drugim zastupnicima i politikom zagovaranja jevrejskih naselja, nakon čega je izabran za potpredsjednika Knesseta.

 

 

Nakon raskola unutar stranke 2018. godine, preuzeo je vodstvo Tkume, predstavljajući radikalno krilo stranke. Godine 2019. ulazi u Knesset putem jedinstvene liste u sklopu desničarskog saveza i postaje ministar saobraćaja. Njegova naredba o obustavi radova na javnoj infrastrukturi subotom (šabatom) izazvala je oštre polemike tokom mandata. Iako ga je sekularni dio društva žestoko kritizirao, Smotrich je ustrajao u stavu da se vjerski karakter jevrejske države mora očuvati.

 

 

Na izborima u martu 2021. nastupio je na zajedničkoj listi pod nazivom “Savez vjerskog cionizma”, zajedno s partijom Otzma Yehudit koju predvodi Itamar Ben-Gvir, ultrakonzervativnim Noamom na čelu s Avijem Maozom i drugim manjim strankama. Nakon što su Naftali Bennett i Yair Lapid formirali koaliciju, proglasio je novu vladu “nelegitimnom” i pokrenuo žestoke napade, naročito protiv Bennetta, optužujući ga da je “izdajnik” koji je iznevjerio volju desničarskih birača kako bi doveo ljevicu i Arape na vlast.

 

 

Na izborima u novembru 2022. godine, savez predvođen Smotrichem osvojio je oko 11 posto glasova, odnosno 14 mandata, postavši treća najjača frakcija u Knessetu. U novoj vladi formiranoj u decembru 2022. postao je ministar finansija, a uz ulogu zamjenika ministra u Ministarstvu odbrane postao je najviši zvaničnik odgovoran za provođenje izraelske politike na Zapadnoj obali i najutjecajnija figura po pitanju jevrejskih naselja.

 

 

Dajući prioritet ideološkim ciljevima, Smotrich je kroz budžetske procese osigurao ogromna finansijska sredstva za ultraortodoksnu zajednicu i naselja na okupiranim teritorijama. Također je bio ključna figura u ukidanju odredbi Zakona o povlačenju iz 2005. koje su se odnosile na Zapadnu obalu, čime je otvoren put za ponovno naseljavanje prethodno evakuiranih područja poput Homesha. Ovaj proces je opisao kao “ispravljanje historijske greške” te je donio odluke o retroaktivnom legaliziranju mnogih ispostava osnovanih bez ikakve dozvole.

 

 

Mesijanski ekstremizam

 

 

Političku retoriku i djelovanje Bezalela Smotricha oblikuje teokratski pristup zasnovan na jevrejskom vjerskom zakonu i etnonacionalističkoj ideologiji. On je jedan od vodećih izraelskih političara koji se otvoreno zalažu za državno uređenje utemeljeno na vjerskim zakonima. U izjavi iz 2019. godine rekao je: “Država jevrejskog naroda vratit će se upravljanju kakvo je bilo u vrijeme kralja Davida i kralja Salomona, prema zakonu Tore.”

 

 

Tokom mandata ministra saobraćaja, Smotrich je koristio frazu: “Radim za Boga, a ne za Netanyahua.” Nekoliko mjeseci kasnije, na konferenciji rabina u Jerusalemu, izjavio je: “Svi želimo da država djeluje u skladu s Torom i halahom (jevrejskim zakonom)”, što ga je stavilo u centar kritika čak i unutar samog Izraela. Zastupnik Avigdor Liberman oštro je reagirao rekavši: “Nevjerovatno je da ministar Smotrich, bez treptaja oka, ponovo izjavljuje da bi, kada bi se on i njegovi saradnici pitali, ukinuli zakone Države Izrael i nametnuli nam državu zasnovanu na halahi.”

 

 

Opsesija Palestinom

 

 

Smotrich, koji Izrael posmatra kao fazu u mesijanskom procesu ispunjenja proročanstava iz Tore, tvrdi da palestinski narod ne postoji. Prema njegovim riječima, taj pojam se pojavio tek s usponom cionizma, dok je naziv “Palestina” samo geografska odrednica koju su koristili Rimljani. Zagovara uspostavljanje jevrejske države na cijelom području “od rijeke do mora” bez prostora za pregovore, smatrajući nužnim uvođenje izraelskog suvereniteta nad cijelom Zapadnom obalom i naseljavanje stotina hiljada novih doseljenika.

 

 

Izričit je u stavu da se palestinska država ne može uspostaviti unutar granica koje je Izrael definirao, te da Arapi moraju odustati od bilo kakvog pokušaja stvaranja vlastite nacionalne strukture.

 

 

U tom kontekstu, poručio je Palestincima na Zapadnoj obali (koju naziva biblijskim imenima Judeja i Samarija) da imaju dvije opcije: ili da “žive kao pojedinci koji su napustili svoje nacionalne ciljeve i prihvatili autoritet jevrejske države”, ili da “emigriraju u arapske ili druge zemlje”. U suprotnom, poručio je da ih sigurnosne snage moraju eliminirati.

 

 

Svoju misiju protiv palestinske državnosti sažeo je riječima: “Nastavit ćemo se boriti protiv ideje palestinske države. To je moja životna misija.”

 

 

Smotrich, čiji su stavovi često opisivani kao zagovaranje režima aparthejda, protivio se čak i tome da arapske i jevrejske žene dijele iste sobe u porodilištima, rekavši: “Sasvim je prirodno da moja supruga ne želi ležati pored majke djeteta koje bi jednog dana moglo poželjeti ubiti mog sina.”

 

 

Njegov ekstremizam ide do te mjere da je tvrdio kako palestinski grad Huwara, koji su devastirali doseljenici, treba “potpuno uništiti i izbrisati s karte”. Također, njegovu izjavu da bi izgladnjivanje dva miliona ljudi u Gazi moglo biti “pravedno i moralno”, međunarodna zajednica je osudila kao nehumana i sramotna.

 

 

Cijeli život provevši u naseljima na okupiranim teritorijama, Smotrich je ogromna sredstva usmjerio na izgradnju desetina hiljada stambenih jedinica za radikalne doseljenike. Preoblikovanjem teritorijalne podjele na Zapadnoj obali nastoji proširiti de facto suverenitet Izraela uz kršenje međunarodnog prava, dok aktivno učestvuje u finansiranju okupacije Gaze i Libana, kao i napada na Iran.

 

 

Bezalel Smotrich je figura koja je svoju ekstremnu retoriku transformirala u konkretne državne politike. Njegov teokratski i isključivi pristup jasno pokazuje transformaciju Izraela prema režimu aparthejda. Fokusirajući se na “jevrejsku nadmoć” i dehumanizaciju Palestinaca, on se pozicionirao kao direktan protivnik međunarodnog prava, piše Daily Sabah.

 

 

Beskonačni ratovi i stradanje više od 70.000 ljudi u Gazi i regiji direktna su posljedica činjenice da su ključne poluge vlasti u Izraelu postale oruđe u rukama ekstremista poput Smotricha.

 

(Stav)

Smotrichev plan: Izrael bez Palestinaca i kraj nade za mir